Sanat · Afganistan
Dişlerinde kalan mavi
Bilim insanları onu 'B78' diye kodladı; adını hiç öğrenemediler. Ama dişlerindeki 100'den fazla mavi parçacık, bin yıl öncesinden bir sanat hikâyesi anlattı.
Orta Çağ’dan kalma bir kadının dişinde, bir servet bulundu.
1990’larda Almanya’daki Dalheim Manastırı’nda bir kadın mezarı ortaya çıkarıldı. İsmi hiçbir kayıtta geçmiyordu; bilim insanları ona sadece bir kod verdi: B78. Radyokarbon testine göre kadın, MS 997–1162 yılları arasında yaşamıştı.
Asıl ilginç olan, kadının dişlerinde bulunan küçük parçacıklardı: 100’den fazla mavi zerre. Lapis lazuli — ultramarin mavisi.
Afganistan’dan bir manastıra
O dönemde bu değerli taş, dünyada yalnızca Afganistan’ın dağlarından çıkarılıyordu. Altınla yarışan bir fiyatı vardı ve Avrupa’ya binlerce kilometrelik ticaret yollarıyla ulaşıyordu.
Peki Afganistan’ın dağlarından çıkan bu madde, Almanya’daki bir kadının dişlerinde ne arıyordu?
Araştırmacılara göre kadın resim yaparken fırçayı dudaklarına götürüyordu. Boyanın küçük parçaları, yıllar içinde dişlerinde birikti.
Görünmez sanatçı
Bu küçük iz, büyük bir şeyi kanıtlıyordu: B78, el yazmalarını süsleyen bir sanatçıydı ve dünyanın en pahalı pigmentiyle çalışacak kadar yetenekliydi. Orta Çağ’da kitap sanatının yalnızca erkek keşişlerin işi olduğu varsayımı, bir dişteki mavi zerrelerle sarsıldı.
Bin yıl sonra, belki de o küçücük iz bize bir taşın Afganistan’dan Avrupa sanatına uzanan hikâyesini anlattı — ve adını hiç bilemeyeceğimiz bir kadının emeğini görünür kıldı.
Peki sizce tarih, daha kaç isimsiz sanatçının izini saklıyor?
